{"id":6079,"date":"2025-08-20T12:16:56","date_gmt":"2025-08-20T12:16:56","guid":{"rendered":"https:\/\/altaymammadov.com\/?p=6079"},"modified":"2025-08-25T08:47:32","modified_gmt":"2025-08-25T08:47:32","slug":"altay-m%c9%99mm%c9%99dov-dramaturgiyasi-yeri-gorun%c9%99n-yazici-manera-az","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/altaymammadov.com\/en\/altay-m%c9%99mm%c9%99dov-dramaturgiyasi-yeri-gorun%c9%99n-yazici-manera-az\/","title":{"rendered":"Altay M\u0259mm\u0259dov dramaturgiyas\u0131 &#8211; yeri g\u00f6r\u00fcn\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131 |MANERA.AZ"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"6079\" class=\"elementor elementor-6079\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-d3ff2f0 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default qodef-elementor-content-no\" data-id=\"d3ff2f0\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-f3128cf\" data-id=\"f3128cf\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c66ba9c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c66ba9c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><b>\u201cG\u0259r\u0259k dostu el\u0259 qazanasan ki, y\u00fck\u00fcn\u00fc axir\u0259td\u0259 d\u0259 da\u015f\u0131ya bil\u0259s\u0259n.\u201d- Altay M\u0259mm\u0259dov<\/b><br \/><br \/><i>H\u0259r d\u0259f\u0259 ad\u0131 c\u0259kil\u0259nd\u0259 q\u0259rib\u0259 bir k\u00f6vr\u0259klik vicudumu b\u00fcr\u00fcy\u00fcr.\u00c7\u00fcnki bu ad m\u0259n\u0259 daha \u00e7ox do\u011fmad\u0131r.Bu da s\u0259b\u0259bsiz deyil.S\u0259b\u0259b is\u0259 m\u0259hz \u00e7ox yax\u0131n ail\u0259 dostlu\u011fu v\u0259 onun insani s\u0259mimiyy\u0259tidir.H\u0259tta bu dostluq m\u0259rhum atam, Respublikan\u0131n xalq artisti M\u0259h\u0259mm\u0259d B\u00fcrc\u0259liyevin v\u0259fat\u0131ndan sonra da sona q\u0259d\u0259r davam edib.Altay M\u0259mm\u0259dov h\u0259r zaman ona xas olan x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 se\u00e7ilm\u0259yi sevirdi.<br \/><\/i><br \/><br \/>Dostluq m\u0259vhumu onun \u00fc\u00e7\u00fcn vacib amill\u0259rd\u0259n biri idi.H\u0259r d\u0259f\u0259 z\u0259ng ed\u0259nd\u0259 ilk dey\u0259c\u0259yi k\u0259lm\u0259 bu idi:\u201cO\u011ful Altay \u0259mindir.Anan evd\u0259dir?\u201d.O,h\u0259r zaman z\u0259ng ed\u0259r,atam\u0131n h\u0259yatda yoxlu\u011funu sanki biz\u0259 unutdururmu\u015f kimi probleml\u0259rimiz il\u0259 maraqlanar v\u0259 ail\u0259miz\u0259 olan dostluq,qarda\u015fl\u0131q hissl\u0259rini bildir\u0259rdi.Onunla birg\u0259 m\u0259rhum h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Almaz xan\u0131m da h\u0259r zaman yan\u0131m\u0131zda olar v\u0259 sevincimizl\u0259, k\u0259d\u0259rimizl\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259rdi.<br \/><br \/>Altay M\u0259mm\u0259dov \u0259d\u0259biyyata nasir kimi g\u0259lmi\u015f,1950-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq hekay\u0259l\u0259rini m\u00fcxt\u0259lif m\u0259tbuat olqanlar\u0131nda \u00e7ap etdirmi\u015f v\u0259 bu yaz\u0131lar\u0131 il\u0259 \u0259d\u0259bi ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini \u00f6z\u00fcn\u0259 c\u0259lb ed\u0259 bilmi\u015fdir.O,h\u0259m d\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q elmimizin,\u0259d\u0259bi t\u0259nqidin,\u0259d\u0259biyyat tariximizin m\u00fck\u0259mm\u0259l bilicisi kimi d\u0259 m\u00fch\u00fcm fundamental fikirl\u0259ri,m\u00fclahiz\u0259l\u0259ri il\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olam\u011f\u0131 bacarm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>Altay Yusif o\u011flu M\u0259mm\u0259dov 1930-cu il may\u0131n 15-d\u0259 G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur.O,4 sayl\u0131 f\u0259hl\u0259-g\u0259ncl\u0259r m\u0259kt\u0259bini bitirmi\u015f,1943-1949-cu ill\u0259rd\u0259 saatsaz \u015fagirdi,usta k\u00f6m\u0259k\u00e7isi v\u0259 usta pe\u015f\u0259l\u0259rind\u0259 cal\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.1949-cu ild\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi ad\u0131na G\u0259nc\u0259 Pedaqoji \u0130nstitutun dil-\u0259d\u0259biyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015f v\u0259 oran\u0131 f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitirmi\u015f,h\u0259min institutun \u201cAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi\u201d kafedras\u0131nda ba\u015f m\u00fc\u0259llim v\u0259zif\u0259sind\u0259 saxlan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\u0130stedad\u0131 v\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259r zaman diqq\u0259t c\u0259lb etm\u0259yi bacaran Altay M\u0259mm\u0259dov h\u0259l\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259lik ill\u0259rind\u0259 \u201cKirovabad f\u0259hl\u0259si\u201d q\u0259zeti redaksiyas\u0131nda korrektor,\u201cG\u0259nc\u0259 kommunisti\u201d q\u0259zeti redaksiyas\u0131nda \u0259d\u0259bi i\u015f\u00e7i v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.1950-ci ild\u0259 \u201c\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti\u201dnd\u0259 d\u0259rc edil\u0259n \u201cF\u0259hl\u0259likd\u0259n alimliy\u0259\u201d o\u00e7erki il\u0259 \u0259d\u0259bi al\u0259m\u0259 q\u0259d\u0259m qoyan Altay M\u0259mm\u0259dov \u00f6z\u00fc art\u0131q bel\u0259 bir i\u015f\u0131ql\u0131 \u00f6m\u00fcr yolunun yol\u00e7usuna \u00e7evrilmi\u015fdir.<br \/><br \/>O,Filologiya elml\u0259ri namiz\u0259di (1964),dosent (1965),\u0259m\u0259kdar m\u0259d\u0259niyy\u0259t i\u015f\u00e7isi (1971) idi.1957-ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin \u00fczv\u00fc olmaqla yana\u015f\u0131,1962-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin G\u0259nc\u0259 filial\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fdir.M\u0259hz onun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 G\u0259nc\u0259nin ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 say\u0131l\u0131b-se\u00e7il\u0259n,bu g\u00fcn d\u0259 hekay\u0259l\u0259ri,o\u00e7erql\u0259ri il\u0259 maraqla izl\u0259nil\u0259n \u015fair v\u0259 publisistl\u0259ri yeti\u015fdirilmi\u015f,Altay M\u0259mm\u0259dov d\u00fchas\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259nmi\u015fl\u0259r.<br \/><br \/>Bir s\u00f6zl\u0259,Altay M\u0259mm\u0259dov do\u011fma G\u0259nc\u0259min \u0259sl n\u00fcfuz sahibi,m\u0259rd ki\u015fisi, Xan \u00e7inar\u0131 idi.Onun sad\u0259liyi,t\u0259v\u0259z\u00f6karl\u0131\u011f\u0131 is\u0259 bir ba\u015fqa al\u0259m idi.H\u0259r zaman qam\u0259tind\u0259 G\u0259nc\u0259min Xan \u00e7inar\u0131n\u0131 xat\u0131rladan Altay M\u0259mm\u0259dov h\u0259m d\u0259 d\u0259rs dediyi t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rinin m\u0259n\u0259vi atas\u0131 v\u0259 yax\u0131n dostu idi.Onun d\u0259rs dediyi t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin 10-15 ild\u0259n sonrak\u0131 d\u00fc\u015fk\u00fcn,\u0259zgin g\u00f6rk\u0259mi bir insan olaraq q\u0259lbini h\u0259r zaman s\u0131zlad\u0131rd\u0131.Altay M\u0259mm\u0259dov h\u0259ssas bir s\u0259n\u0259tkar,h\u0259m d\u0259 \u015fox k\u00f6vr\u0259k bir insan idi.Kamil bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t olaraq o yax\u015f\u0131 bilirdi ki,bu d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fck,\u0259zginlik sovet h\u0259yat t\u0259rzinin yerl\u0259rd\u0259 ziyal\u0131lara olan t\u0259pkisind\u0259n qaynaqlan\u0131r.El\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259hz bu t\u0259pkil\u0259r\u0259 sin\u0259 g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r zaman dostlar\u0131n\u0131n,t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rinin yan\u0131nda idi.<br \/><br \/>Altay M\u0259mm\u0259dov ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fchitin qanunlar\u0131na \u00fcst\u00fc\u00f6rt\u00fcl\u00fc ironiyalar\u0131 il\u0259 yana\u015fmaqla hekay\u0259l\u0259ri,o\u00e7erql\u0259ri,m\u0259qal\u0259l\u0259ri v\u0259 dram \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 idi.Q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 h\u0259r bir \u0259s\u0259r Altay M\u0259mm\u0259dov d\u00fchas\u0131nda s\u00fcz\u00fcl\u0259r\u0259k sovet idar\u0259 sisteminin d\u0259mir mancana\u011f\u0131n\u0131,onun puc bir idar\u0259 sisteminin if\u015fas\u0131 dem\u0259k idi.Bel\u0259 olmasa idi n\u0259 \u201cH\u0259myerlil\u0259r\u201d,n\u0259 \u201cKi\u015fil\u0259r\u201d,n\u0259 d\u0259 ki \u201cD\u0259li Domrul\u201d yaranmazd\u0131.<br \/><br \/><b>\u201cH\u0259myerlil\u0259r\u201din maraql\u0131 taleyi v\u0259 ya Altay M\u0259mm\u0259dov dramaturgiyas\u0131 &#8230;<\/b><br \/><br \/>\u018fslind\u0259 Altay M\u0259mm\u0259dovun n\u0259srin\u0259 b\u0259l\u0259d olmadan onun dramaturgiyas\u0131n\u0131 duymaq v\u0259 ona \u015f\u0259rh verm\u0259k d\u0259 c\u0259tindir. Altay M\u0259mm\u0259dov dramaturgiyas\u0131 teatr\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rini d\u0259rind\u0259n duyan,s\u0259hn\u0259 effektl\u0259rin\u0259 deyil,aktyor ifas\u0131na g\u00fcv\u0259n\u0259r\u0259k h\u0259r bir personaj\u0131n isti m\u00fcnasib\u0259tind\u0259n do\u011fan rejissor traktofkas\u0131 il\u0259 eynilik t\u0259\u015fkil ed\u0259n h\u0259yat h\u0259qiq\u0259tl\u0259ridir. Onun ilk dram \u0259s\u0259ri olan 1954-c\u00fc ild\u0259 \u00e7ap etdirdiyi \u201cHaral\u0131san \u0259mio\u011flu\u201d hekay\u0259si \u0259sas\u0131nda q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cH\u0259myerlil\u0259r\u201d pyesinin d\u0259 maraql\u0131 tarixc\u0259si var.M\u00fc\u0259llif ilk dram \u0259s\u0259rinin q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nmas\u0131n\u0131n maraql\u0131 tarix\u00e7\u0259sini \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 bu \u00e7\u00fcr b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr:\u201cBir g\u00fcn dostlar\u0131m\u0131zla birlikd\u0259 yeni tama\u015fan\u0131n ilk bax\u0131\u015f\u0131ndan sonra oturub yeyib-i\u00e7irdik.S\u00f6hb\u0259t \u0259snas\u0131nda \u00e7ox yax\u0131n ail\u0259vi dostum olan,xalq artisti M\u0259h\u0259mm\u0259d B\u00fcrc\u0259liyev q\u0259fil m\u0259n\u0259 dedi:<br \/>&#8211; Altay,deyir\u0259m b\u0259lk\u0259 bir dram \u0259s\u0259ri yazasan.H\u0259?&#8230;<br \/><br \/>&#8211; N\u0259?M\u0259n?Dram \u0259s\u0259ri?N\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rsan ay M\u0259h\u0259mm\u0259d?He\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259.<br \/><br \/>&#8211; Niy\u0259?\u00c7ox duzlu v\u0259 m\u0259z\u0259li q\u0259l\u0259min var.El\u0259 hekay\u0259l\u0259rin,o\u00e7erkl\u0259rin bir d\u00fcnyad\u0131r. S\u0259n g\u0259l bir d\u00fc\u015f\u00fcn.<br \/><br \/>&#8211; Yax\u015f\u0131,baxar\u0131q\u2013dedim.Bu s\u00f6hb\u0259td\u0259n bir m\u00fcdd\u0259t ke\u00e7s\u0259 d\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d B\u00fcrc\u0259liyev yen\u0259 d\u0259 \u00f6z fikirl\u0259rind\u0259 israrl\u0131 idi v\u0259 m\u0259n\u0259 dram \u0259s\u0259ri yazma\u011f\u0131m\u0131 t\u0259klif edirdi.Bir g\u00fcn is\u0259 o, m\u0259n\u0259 \u201cH\u0259myerlil\u0259r\u201din ideyas\u0131n\u0131 verdi.M\u0259n bu m\u00f6vzu \u0259traf\u0131nda bir xeyli d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm v\u0259 q\u0259rara g\u0259ldim ki, \u201cHaral\u0131san \u0259mio\u011flu\u201d hekay\u0259min motivl\u0259ri \u0259sas\u0131nda bir \u00f6z\u00fcm\u00fc s\u0131nay\u0131m.Bel\u0259 d\u0259 oldu.\u201cH\u0259myerlil\u0259r\u201di yazd\u0131m v\u0259 pyesi G\u0259nc\u0259 D\u00f6vl\u0259t Dram teatr\u0131n\u0131n b\u0259dii \u015furas\u0131na t\u0259qdim etdim.Pyes oxundu v\u0259 q\u0259bul edildi.Tama\u015fan\u0131n qurulu\u015f\u00e7u rejissoru is\u0259 el\u0259 xalq artisti M\u0259h\u0259mm\u0259d B\u00fcrc\u0259liyev \u00f6z\u00fc oldu. \u0130lk dram \u0259s\u0259rimin s\u0259hn\u0259 taleyi \u00e7ox u\u011furlu oldu.\u201d<br \/><br \/>Xalq artisti M\u0259h\u0259mm\u0259d B\u00fcrc\u0259liyev \u201cH\u0259myerlil\u0259r\u201d pyesi haqq\u0131nda \u201c\u018fd\u0259biyyat v\u0259 \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d q\u0259zetinin 28 sentyabr 1990-c\u0131 il tarixli 37(2432) say\u0131nda \u201cH\u0259qiq\u0259t duy\u011fusu\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131:\u201cEtiraf edir\u0259m ki,biz \u0259sas\u0259n \u0259s\u0259rd\u0259ki b\u00fcrokratizmin if\u015fas\u0131 x\u0259ttini qabartma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131q.T\u0259bii ki,bunu c\u0259miyy\u0259tin \u0259n yaral\u0131 yeri hesab etdiyimiz \u00fc\u00e7\u00fcn.Biz daha b\u00f6y\u00fck m\u0259tl\u0259b\u0259,daha b\u00f6y\u00fck d\u0259rd\u0259 toxundu\u011fumuza \u0259vv\u0259lc\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259mi\u015fdik.Xalq\u0131m\u0131z\u0131 incid\u0259n,didib-par\u00e7alayan yerlip\u0259r\u0259stlik m\u0259r\u0259zin\u0259.O zaman g\u0259nc Altay ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini bu virusa-xalq\u0131m\u0131z\u0131 monolitl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 qoymayan,m\u00fcxt\u0259lif \u0259cayib-q\u0259rayib formada t\u0259zah\u00fcr ed\u0259n,b\u0259z\u0259n s\u0259mimiyy\u0259t donuna b\u00fcr\u00fcnm\u0259yi bacaran bu y\u0131rt\u0131c\u0131 qurda-yerlip\u0259r\u0259stliy\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259 bilmi\u015fdi.\u201d<br \/><br \/>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki,m\u00fc\u0259llifin z\u0259ngin h\u0259yati m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cH\u0259myerlil\u0259r\u201d pyesi \u00f6z janr\u0131na g\u00f6r\u0259,v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r komediyas\u0131na daha \u00e7ox yax\u0131nd\u0131r.\u0130ctimai t\u0259minat idar\u0259sinin m\u00fcdiri Balvaz Balvazovun (aktyor A\u011fa M\u0259mm\u0259dov) yerli\u00e7ilik x\u0259st\u0259liyin\u0259 m\u0259ruz qalaraq d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc g\u00fcl\u00fcnc v\u0259ziyy\u0259t,ba\u015f m\u00fchasib G\u00fcm\u00fc\u015f G\u00fcm\u00fc\u015fovun (aktyor M\u0259mm\u0259d C\u0259f\u0259r) \u201c\u00f6l\u00fc canlar\u0131n\u201d hesab\u0131na ya\u015famas\u0131 v\u0259 yaxud da onlarla \u201cp\u0259nc\u0259l\u0259\u015fm\u0259si\u201d,yelbeyin v\u0259 y\u00fcng\u00fclxasiyy\u0259t Z\u0259rrinin (aktrisa F\u0259rid\u0259 \u018fliyeva) nazir m\u00fcavini axtarmaq s\u0259rg\u00fcz\u0259\u015fti komik \u00fcns\u00fcrl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir v\u0259 \u0259s\u0259rin daha \u00e7ox v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r komediyas\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 meydana \u00e7\u0131xmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir.<br \/><br \/>1964-c\u00fc ild\u0259n sonra yeni v\u0259 c\u0259sar\u0259tli s\u00f6z dem\u0259k imkan\u0131n get-ged\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259,m\u00fc\u0259llifin 1966-c\u0131 ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cYad\u0131ndam\u0131?\u201d (qurulu\u015f\u00e7u rejissor Tofiq Kaz\u0131mov) lirik-psixoloji pyesi d\u0259 ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck maraqla qar\u015f\u0131land\u0131.1937-ci il represiya qurbanlar\u0131n\u0131n ac\u0131 taleyi,bu q\u0259bild\u0259n olan ail\u0259l\u0259rin sanki f\u0131rt\u0131nal\u0131 bir d\u0259niz\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f h\u0259yat\u0131 pyesin \u0259sas personaj\u0131 olan y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259viyyatl\u0131 Zaurun timsal\u0131nda g\u00f6st\u0259rilir.Xalq artisti \u018fl\u0259ddin Abbasov \u201cYad\u0131ndam\u0131?\u201d pyesi haqq\u0131nda \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131:\u201cBu h\u0259min d\u00f6vr idi ki,m\u0259tbuat m\u00fcv\u0259kkilliyi \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 p\u0259r\u0259sti\u015fin t\u00f6r\u0259tdiyi cinay\u0259tl\u0259r\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f \u0259s\u0259rl\u0259rin \u00e7ap\u0131na q\u0259ti icaz\u0259 vermir,ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 toxunulan c\u00fcml\u0259l\u0259ri d\u0259 silib at\u0131rd\u0131.Bu d\u00f6vrd\u0259 Altay M\u0259mm\u0259dovun \u201cYad\u0131ndam\u0131?\u201d lirik-psixoloji dram\u0131 s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda c\u0259sar\u0259tli s\u00f6z,add\u0131m,inqilab idi.\u201d<br \/><br \/>M\u00fc\u0259llifin Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259nin \u201cAldanm\u0131\u015f k\u0259vakib\u201d pyesinin motivl\u0259ri \u0259sas\u0131nda 1974-c\u00fc ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cUlduzlar g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259nd\u0259\u201d (qurulu\u015f\u00e7u rejissor respublikan\u0131n \u0259m\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi Yusif Ba\u011f\u0131rov) q\u0259hr\u0259manl\u0131q komediyas\u0131 da d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn maraql\u0131 s\u0259hn\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n biri hesab edilir.Bu ill\u0259rd\u0259 ke\u00e7mi\u015f sovet post m\u0259kan\u0131n\u0131n t\u00fc\u011fyan etdiyi Brejnev hakimiyy\u0259tinin lap m\u0259n\u0259m-m\u0259n\u0259m dediyi vaxtda s\u0259hn\u0259d\u0259n deyil\u0259n \u201cM\u0259ml\u0259k\u0259td\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck soy\u011fun\u00e7u,quldurba\u015f\u0131 el\u0259 qibleyi-al\u0259min \u00f6z\u00fcd\u00fcr\u201d \u00e7\u00fcml\u0259sinin qeyri adi bir v\u0259cl\u0259,bir u\u011fultu il\u0259 qar\u015f\u0131lanmas\u0131 tama\u015fa\u00e7\u0131lar\u0131n h\u0259r bir an\u0131 b\u00f6y\u00fck in\u00e7\u0259likl\u0259 anlad\u0131qlar\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ri\u00e7isi idi.Xalq artisti Z\u00fclf\u00fcqar Baratzad\u0259 \u201cUlduzlar g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259nd\u0259\u201d pyesi haqq\u0131nda \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131:\u201cYax\u015f\u0131 yad\u0131mdad\u0131r,bir \u0259d\u0259bi ge\u00e7\u0259d\u0259 Zaman xan\u0131n dili il\u0259 deyil\u0259n \u201cX\u0259zin\u0259d\u0259 \u00e7oxlu pul olmas\u0131 vacibatdand\u0131r.B\u0259lk\u0259 \u015fah\u0259n\u015fah m\u00fcharib\u0259 eliy\u0259si oldu,b\u0259lk\u0259 bir \u018ffqan\u0131stana h\u00fccum el\u0259dik\u201d s\u00f6zl\u0259ri burada i\u015ftirak ed\u0259n o zamank\u0131 \u015f\u0259h\u0259r r\u0259hb\u0259rliyini \u015fok v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 sald\u0131,c\u00fcnki qon\u015fular\u0131m\u0131z art\u0131q \u018ffqan\u0131standa vuru\u015furdular.Xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n bu s\u00f6zl\u0259rin ba\u015f\u0131na o zaman ip salan olmad\u0131,sanki he\u00e7 e\u015fitm\u0259mi\u015fdil\u0259r.\u201d<br \/><br \/>Altay M\u0259mm\u0259dovun 1980-ci ill\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 maraql\u0131 s\u0259hn\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 \u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131n\u0131n motivl\u0259ri \u0259sas\u0131nda yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u201cD\u0259li Domrul\u201d q\u0259hr\u0259manl\u0131q komediyas\u0131d\u0131r.\u018fsas\u0259n h\u0259yatla Domrul (xalq artisti \u018fl\u0259ddin Abbasov) \u00f6l\u00fcm \u018fzray\u0131l (\u0259m\u0259kdar artist Faiq Qas\u0131mov) aras\u0131ndak\u0131 dialoq \u0259sas\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f bu \u0259s\u0259rind\u0259 i\u00e7timai y\u00fck\u00fc v\u0259 zamana bax\u0131\u015f\u0131 a\u011f\u0131rd\u0131r.H\u0259yat\u0131 b\u0259z\u0259m\u0259k,\u0259minamanl\u0131q ic\u0259risind\u0259 ya\u015famaq e\u015fqi il\u0259 \u00fcr\u0259yi d\u00f6y\u00fcn\u0259n Domrulun \u015f\u0259r q\u00fcvv\u0259 olan \u018fzray\u0131l t\u0259r\u0259find\u0259n ram edilm\u0259si,h\u0259r an onun arzular\u0131n\u0131n puc olmas\u0131na cal\u0131\u015fmas\u0131 zaman v\u0259 m\u0259kan bax\u0131m\u0131ndan insan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r az,\u0259lcatmaz oldu\u011funu diqt\u0259 edir.Bir-birini tamamlayan mizanlar,i\u015f\u0131q v\u0259 musiqi t\u0259rtibat\u0131 obrazlar\u0131n rejissor traktofkas\u0131 il\u0259 eynilikd\u0259 u\u011furlu s\u0259hn\u0259 taleyind\u0259n x\u0259b\u0259r verirdi.Xalq artisti M\u0259h\u0259mm\u0259d B\u00fcrc\u0259liyev \u201cD\u0259li Domrul\u201d pyesi haqq\u0131nda \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131:\u201c\u0130ndi teatr\u0131n texniki imkanlar\u0131 el\u0259 inki\u015faf edib ki,protokolu da s\u0259hn\u0259l\u0259\u015fdirib g\u00f6st\u0259rm\u0259k olur.\u0130\u015f\u0131q,s\u0259s effektl\u0259ri v\u0259.s.Ancaq protokolu s\u0259hn\u0259d\u0259n ay\u0131ran kimi adi ka\u011f\u0131za \u00e7evrilir.\u018fsl pyes is\u0259 s\u0259hn\u0259d\u0259n ayr\u0131landa da m\u00fcst\u0259qil b\u0259dii \u0259s\u0259r kimi ya\u015famaq iqtidar\u0131 olan \u0259s\u0259rdir.Altay M\u0259mm\u0259dovun dram \u0259s\u0259rl\u0259ri x\u00fcsusi il\u0259 d\u0259 \u201cD\u0259li Domrul\u201d q\u0259hr\u0259manl\u0131q komediyas\u0131 m\u0259hz bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malikdir.\u201cD\u0259li Domrul\u201dun obrazlar\u0131 h\u0259yati,canl\u0131,m\u00fck\u0259mm\u0259l f\u0259rdi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olmas\u0131 il\u0259 fitri dramaturgiyad\u0131r.\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 n\u0259yinki \u201cD\u0259li Domrul\u201dda el\u0259\u00e7\u0259 d\u0259 Altay M\u0259mm\u0259dovun b\u00fct\u00fcn \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcnd\u0259n,ki\u00e7ikliyind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq obrazlar aktyora \u00f6z istedad\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k,m\u00fc\u0259llif fikrini s\u0259rrast \u00e7atd\u0131rmaq imkan\u0131 yarad\u0131r.\u201d<br \/><br \/>Altay M\u0259mm\u0259dovun dram \u0259s\u0259rl\u0259ri Az\u0259rbaycanda,el\u0259c\u0259 d\u0259 Rusiyada, Tacikistanda,Bolqar\u0131standa,T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130randa tama\u015faya qoyulub,bir s\u0131ra \u0259s\u0259rl\u0259ri ispan,ingilis,\u0259r\u0259b,fars,macar,eston,tacik v\u0259 tamil dill\u0259rin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ap edilib.<br \/><br \/><b>\u201c\u0130lk bus\u0259\u201d,\u201cAraba h\u0259l\u0259 a\u015fmay\u0131b\u201d v\u0259 ya \u201cDiriba\u015f adamlar\u201d\u2026<\/b><br \/><br \/>Altay M\u0259mm\u0259dov eyni zamanda t\u0259rc\u00fcm\u0259 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015f,\u018fbd\u00fcq\u0259hhar \u0130brahimovun \u201c\u0130lk bus\u0259\u201d,Otar \u0130oselianinin \u201cAraba h\u0259l\u0259 a\u015fmay\u0131b\u201d,Vasili \u015euk\u015finin \u201cDiriba\u015f adamlar\u201d pyesl\u0259rini rus dilind\u0259n do\u011fma dilimiz\u0259 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 \u00e7evirmi\u015fdir.H\u0259m\u00e7inin Altay M\u0259mm\u0259dov 1958-ci ild\u0259 \u00e7apdan \u00e7\u0131xan \u201cOn birinci a\u00e7ar\u201d adl\u0131 ilk hekay\u0259l\u0259r kitab\u0131 il\u0259 \u0259d\u0259biyyata istedadl\u0131 bir nasir kimi daxil ola bilmi\u015fdir.Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hekay\u0259 janr\u0131 m\u00fch\u00fcm yer tutur.\u201cNar\u0131nc\u201d,\u201cAnam qocalm\u0131\u015fd\u0131\u201d, \u201cUvert\u00fcra\u201d,\u201cM\u0259h\u0259bb\u0259tin s\u0259si\u201d,\u201cG\u00fclab n\u0259f\u0259sli\u201d v\u0259.s. hekay\u0259l\u0259ri bu janr\u0131n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259ndir.X\u00fcsusil\u0259,\u201cM\u0259h\u0259bb\u0259tin s\u0259si\u201d v\u0259 \u201cG\u00fclab n\u0259f\u0259sli\u201d hekay\u0259l\u0259ri o ill\u0259rd\u0259 oxucular\u0131n \u0259n \u00e7ox sevdiyi n\u0259sr \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n hesab edilirdi. Bu iki hekay\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259llif saf,t\u0259miz m\u0259h\u0259bb\u0259tin \u0259b\u0259diliyi ideyas\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrd\u00fc.<br \/><br \/>Altay M\u0259mm\u0259dov G\u0259nc\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131, amma onun \u0259s\u0259rl\u0259ri ispan,ingilis, \u0259r\u0259b,fars,macar,eston,tacik v\u0259 ba\u015fqa dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilirdi,Moskvada \u00fc\u00e7 kitab\u0131 \u00e7apdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131,\u201cMahn\u0131\u201d povesti \u015eri-Lankada,Hindistanda ayr\u0131ca kitab \u015f\u0259klind\u0259 oxuculara \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki,Altay M\u0259mm\u0259dov iki g\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131-\u0130lyas \u018ff\u0259ndiyevd\u0259n v\u0259 \u018fnv\u0259r M\u0259mm\u0259dxanl\u0131dan sonra lirik hekay\u0259 janr\u0131n\u0131n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259rini yarad\u0131b,bu iki g\u00f6rk\u0259mli yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n yolunu, \u015f\u0259r\u0259fl\u0259,u\u011furla davam etdirib.Altay M\u0259mm\u0259dov \u201cAz\u0259rbaycan hekay\u0259si\u201d adl\u0131 \u00e7ox sanball\u0131 bir monoqrafiyan\u0131n da m\u00fc\u0259llifi olub.M\u00fc\u0259llif bu \u0259s\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan hekay\u0259sinin qaynaqlar\u0131na \u00fcz tutur,realist hekay\u0259nin yaranmas\u0131na q\u0259d\u0259rki m\u0259rh\u0259l\u0259ni \u00e7ox geni\u015f bir formada ara\u015fd\u0131r\u0131r.Realist hekay\u0259l\u0259rin yaranma tarixini geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259rh edir.Burada he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz,\u015fifahi xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131-dastanlar,qarav\u0259llil\u0259r,z\u0259rbi-m\u0259s\u0259ll\u0259r,r\u0259vay\u0259tl\u0259r,daha sonra epik poeziyam\u0131zda m\u0259nzum hekay\u0259l\u0259ri m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<br \/><br \/>Altay M\u0259mm\u0259dov \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q elmimizin,\u0259d\u0259bi t\u0259nqidin,\u0259d\u0259biyyat tariximizin d\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l bilicisi idi.H\u0259m klassik,h\u0259m d\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f \u0259d\u0259bi prosesi d\u0259rind\u0259n m\u0259nims\u0259m\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131 bu prosesl\u0259ri daha d\u0259rind\u0259n t\u0259hlil etm\u0259kl\u0259 ara\u015fd\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 b\u00f6y\u00fck oxu\u00e7u k\u00fctl\u0259sinin diqq\u0259tin\u0259 t\u0259qdim ed\u0259 bilmi\u015fdir.\u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201du,Nizamini,F\u00fczulini,Vaqifi,Mirz\u0259 C\u0259lili,\u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyevi hans\u0131 elmi s\u0259ri\u015ft\u0259likl\u0259 \u015f\u0259rh edirdis\u0259, S.Vur\u011funu,R.Rzan\u0131,B.Vahabzad\u0259ni,\u0130.\u015e\u0131xl\u0131n\u0131, M.Araz\u0131,Y.S\u0259m\u0259do\u011flunu,Anar\u0131,El\u00e7ini,M.S\u00fcleymanl\u0131n\u0131,R.R\u00f6v\u015f\u0259ni,\u018f.Salahzad\u0259ni, \u0130.Ismay\u0131lzad\u0259ni d\u0259 eyni duyum v\u0259 fikir ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 t\u0259hlil edir,maraql\u0131 m\u00fclahiz\u0259l\u0259rini,fikirl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.<br \/><br \/>Onunla son g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc xat\u0131rlay\u0131ram.Bu G\u0259nc\u0259d\u0259 2002-ci ilin mart ay\u0131na t\u0259sad\u00fcf edir.Novruz bayram\u0131 \u0259r\u0259f\u0259si idi.G\u0259nc\u0259min Xan \u00e7inar\u0131 olan Altay M\u0259mm\u0259dovun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 getmi\u015fdim.Yen\u0259 d\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tli boyu v\u0259 g\u00f6z\u0259l nitqi il\u0259 h\u0259r k\u0259si valeh edirdi.Onu dinlk\u0259dikc\u0259 sanki ruhum dinc\u0259lirdi.S\u00f6hb\u0259t \u0259sanas\u0131nda maraql\u0131 bir fikri diqq\u0259timi \u00e7\u0259kdi v\u0259 onun bu fikirl\u0259rini \u00f6z cib d\u0259ft\u0259r\u00e7\u0259m\u0259 yazd\u0131m. Bu g\u00fcn yenid\u0259n o fikirl\u0259ri oxuyuram:\u201cM\u0259n Sabir \u018fhm\u0259dlinin \u201cQank\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 stansiyas\u0131\u201d \u0259s\u0259ri v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 bu m\u00f6vzunun d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 b\u00f6yr\u00fcnd\u0259n \u00f6t\u00fcb ke\u00e7mi\u015f\u0259m,ancaq bu m\u00f6vzuda bel\u0259 g\u00f6z\u0259l bir \u0259s\u0259r yazma\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc he\u00e7 a\u011fl\u0131ma da g\u0259lm\u0259yib.\u201d<br \/><br \/>Yaz\u0131m\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 olan fikr\u0259 bir daha qay\u0131tmaq ist\u0259yir\u0259m.Altay M\u0259mm\u0259dov \u00fc\u00e7\u00fcn dostluq m\u0259vhumu vacib amill\u0259rd\u0259n biri idi.O,dostlu\u011fu ba\u00e7ar\u0131rd\u0131.Ad\u0131na v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259.Dost onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259v\u0259zsiz varl\u0131q idi.Deyirdi ki,g\u0259r\u0259k dostu el\u0259 qazanasan ki,y\u00fck\u00fcn\u00fc axir\u0259td\u0259 d\u0259 da\u015f\u0131ya bil\u0259s\u0259n.El\u0259 bu y\u00fck\u00fc,bu d\u00fcnyadan axir\u0259tin\u0259c\u0259n d\u0259 da\u015f\u0131d\u0131.\u00d6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u0259ncliyinin sevimli \u015fairi \u018fli K\u0259rimin \u0259n yax\u0131n dostu,sirda\u015f\u0131 idi.\u018fli K\u0259rim haqq\u0131nda q\u0259zet-jurnal s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 olan unudulmaz xatir\u0259l\u0259rini h\u0259r zaman b\u00f6y\u00fck \u015f\u00f6vql\u0259 \u00e7ap etdir\u0259rdi.\u00c7\u00fcnki onun yarad\u0131\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 Altay M\u0259mm\u0259dov \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259ziz idi.\u018fli K\u0259rim itkisi onu \u00e7ox a\u011fr\u0131d\u0131rd\u0131,bu niskili daim \u00fcr\u0259yind\u0259 g\u0259zdirirdi.Bu g\u00fcn biz d\u0259 Altay M\u0259mm\u0259dov itgisini,a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 v\u0259 nisgilini q\u0259lbimizd\u0259 g\u0259zdiriik.Ruhun h\u0259r zaman \u015fad olsun,G\u0259nc\u0259min Xan \u00e7inar\u0131.<br \/><br \/><br \/><b>Anar B\u00fcrc\u0259liyev,<br \/>MANERA.AZ<\/b><\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u0130stinad: <a href=\"https:\/\/manera.az\/index.php?newsid=2447\">https:\/\/manera.az\/index.php?newsid=2447<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cG\u0259r\u0259k dostu el\u0259 qazanasan ki, y\u00fck\u00fcn\u00fc axir\u0259td\u0259 d\u0259 da\u015f\u0131ya bil\u0259s\u0259n.\u201d- Altay M\u0259mm\u0259dov H\u0259r d\u0259f\u0259 ad\u0131 c\u0259kil\u0259nd\u0259 q\u0259rib\u0259 bir k\u00f6vr\u0259klik vicudumu b\u00fcr\u00fcy\u00fcr.\u00c7\u00fcnki bu ad m\u0259n\u0259 daha \u00e7ox do\u011fmad\u0131r.Bu da s\u0259b\u0259bsiz deyil.S\u0259b\u0259b is\u0259 m\u0259hz \u00e7ox yax\u0131n ail\u0259 dostlu\u011fu v\u0259 onun insani s\u0259mimiyy\u0259tidir.H\u0259tta bu dostluq m\u0259rhum atam, Respublikan\u0131n xalq artisti M\u0259h\u0259mm\u0259d B\u00fcrc\u0259liyevin v\u0259fat\u0131ndan sonra da sona q\u0259d\u0259r davam [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":5663,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[76],"tags":[74],"class_list":["post-6079","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xeberler","tag-altay-mmmdov"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/altaymammadov.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6079","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/altaymammadov.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/altaymammadov.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altaymammadov.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altaymammadov.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6079"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/altaymammadov.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6079\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6083,"href":"https:\/\/altaymammadov.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6079\/revisions\/6083"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altaymammadov.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5663"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/altaymammadov.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6079"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/altaymammadov.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6079"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/altaymammadov.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6079"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}